MOHN JAN (1898-1945), żołnierz armii gen. Hallera i kampanii wrześniowej, działacz konspiracyjny, więzień obozów hitlerowskich.
Urodził się 4 III w Sztumskim Polu, powiat Sztum, jako syn Piotra, robotnika rolnego i Barbary z domu Terpielewskiej. Po ukończeniu miejscowej szkoły powszechnej Mohn kształcił się w zakresie ogrodnictwa, jednak nie został zawodowym ogrodnikiem lecz tylko robotnikiem rolnym. W latach 1916 —18 odbył obowiązkową służbę wojskową w armii niemieckiej. Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 wstąpił ochotniczo do Błękitnej Armii gen. J. Hallera we Francji, gdzie dosłużył się stopnia kaprala. W składzie tej armii wrócił do Polski i po likwidacji Frontu Pomorskiego w III 1920 był przez krótki okres podoficerem zawodowym Wojska Polskiego w Grupie karta Grudziądza. Brał udział w przeprowadzanym tego roku plebiscycie na Powiślu.
W 1921 zamieszkał w Toruniu. Na utrzymanie siebie i założonej rodziny zarabiał jako sezonowy robotnik budowlany, przy wyładunku barek i wydobywaniu żwiru z Wisły. W 1937 otrzymał pracę woźnego w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim. W VII 1939 został zmobilizowany i brał udział w bitwie nad Bzurą. W rejonie Kutna dostał się do niemieckiej niewoli, z której w końcu XII tego roku powrócił do Torunia. Przez okres roku był robotnikiem przy odbudowie mostu drogowego.
Wpisany na niemiecką listę narodowościową — DVL (Deutsche Volksliste), został skierowany do pracy jako palacz w I Rewirze Policyjnym na Wałach (wtedy Adolf Hitlerstrasse). Spotkanie tam polskich więźniów, członków różnych polskich organizacji konspiracyjnych, umożliwiło Mohn nawiązane kontaktów z wolnymi członkami tych organizacji ich władzami, przede wszystkim z Polską Armią Powstańczą. Z całym oddaniem i w różny sposób zaczął wykorzystywać swoje możliwości niesienia pomocy więzionym Polakom. Już w 1941 próbował umożliwiać słabszym fizycznie lżejszą pracę na świeżym powietrzu, opatrywać rany pobitym przez niemieckich policjantów, a także przynosić chorym porady lekarskie i leki. W tym zakresie współpracował z doktorem S. Banasiakiem i aptekarzem J. Smigajem z apteki przy ul. Bydgoskiej 36. Dostarczał też z zewnątrz paczki od rodzin i przenosił obustronne „grypsy", przestrzegał więźniów przed grożącym im doraźnie niebezpieczeństwem, udzielał porad co do treści przesłuchiwań i pośredniczył w ustaleniu zeznań, np. harcerzom Szarych Szeregów i żołnierzom AK w I 1943; w maju tego roku w podobny sposób pomógł aresztowanemu za kolportaż podziemnej prasy Tomaszowi Leszczyńskiemu z AK.
Najczęściej i najszerzej udzielał pomocy członkom Polskiej Armii Powstańczej w 1943 (za co otrzymał od jej władz list pochwalny). Ułatwił kontakt braciom Kalinowskim — Edwardowi z toruńskiej Polskiej Armii Powstańczej, z Kazimierzem — łącznikiem pomiędzy Pomorzem a Warszawą, pośredniczył w wymianie dramatycznych i zarazem patriotycznych listów pomiędzy Edwardem K. a jego pozostającym na wolności ojcem Franciszkiem. Pomocy udzielał Mohn również dwom innym więźniom — członkom Polskiej Armii Powstańczej, toruńskim nauczycielom — J. Jórkowskiemu i K. Chudzińskiemu. W lipcu 1943 powiadomił Kwaterę Główną Polskiej Armii Powstańczej o aresztowaniu jej członków z Chełmna — A. Klementowskiego, J. Jabłońskiego, E Zaporowicza. Brał udział w przygotowaniu ucieczki kilku więźniów ( w tym dwu także z Polskiej Armii Powstańczej), do której doszło w pierwszych dniach września tego roku. Następnie ułatwił im kontakt z mjrem L. Kleinem z Torunia i przez niego — z rodziną w Borach Tucholskich. W sierpniu 1943 uprzedził S. Banasiaka z AK o zamiarze aresztowania go, dzięki czemu ten podjął udaną ucieczkę do Generalnego Gubernatorstwa. Pomimo zaostrzonej przez policję kontroli po wrześniowej ucieczce polskich więźniów, Mohn uczestniczył w wymianie „grypsów" pomiędzy uwięzionymi członkami Kwatery Głównej Polskiej Armii Powstańczej M. Stauferową i E. Kalinowskim, a ukrywającym się w Toruniu E. Słowikowskim. Prawdopodobnie po wykryciu przez gestapo około 30 takich „grypsów" u aresztowanego w X 1943 E. Słowikowskiego (na kwaterze przy ul. Szewskiej 19), Niemcy trafili na trop działalności Mohna Ostrzeżony o groźbie aresztowania nie skorzystał z możliwości ucieczki do Generalnego Gubernatorstwa, w obawie przed represjami, jakie wtedy dotknęłyby z pewnością jego najbliższą rodzinę. Aresztowany został przez gestapo 2 XI 1943 przy wyjściu z cmentarza, gdzie odwiedzał grób swojego syna, który jako jedenastoletni chłopiec zginął w 1939.
Mohn więziony był najpierw w Toruniu i w Gdańsku. Następnie jako cywilny pracownik policyjny, sądzony był przez sąd policyjny (Obersten SS Und Polizeigerichts) w Monachium, który skazał go na karę śmierci. Wyroku jednak, z nieznanych powodów, nie wykonano, lecz przekazano Mohna do obozu koncentracyjnego w Dachau. Tam dożył końca wojny i stamtąd rodzina otrzymała od niego ostatnią wiadomość. Zmarł już po wyzwoleniu obozu 18 V 1945. Miał dwoje dzieci — syna zmarłego i córkę Pelagię, zamężna Kubiaczyk. W Toruniu mieszkał przy ul. Stromej 11/13. Po aresztowaniu Mohna w Toruniu rodzina jego była wspomagana stałym zasiłkiem z funduszów Okręgowej Delegatury Rządu Rzeczpospolitej Polskiej. Fakt udzielania przez Mohna pomocy Polakom aresztowanym przez gestapo, umożliwiania wspólnych zeznań oraz nawiązywania za jego pośrednictwem kontaktów z rodzinami i pozostającymi na wolności członkami organizacji konspiracyjnych, znalazł potwierdzenie w wielu przekazach uczestników działań konspiracyjnych. Upamiętnieniem patriotycznej postawy Mohna jest nadanie przez Miejską Radę Narodową 18 III 1946 jego imienia jednej z ulic Torunia na Chełmińskim Przedmieściu.
- A. Zakrzewska, Toruński Słownik Biograficzny, t.7. ToMiTo, UMK Toruń 2014