Czy biblioteka może być przyjaznym miejscem nie tylko dla miłośników książek? Oczywiście! Także dla tych, którzy mają skrzydła, sześć nóg i całkiem sporo do zrobienia w przyrodzie!

Guciohotel już otwarty, a my z niecierpliwością czekamy na pierwszych gości!

Książnica Kopernikańska, w ramach działań na rzecz edukacji ekologicznej, postanowiła zadbać o małych mieszkańców swojego otoczenia. Przy Uniwersum Książki stanął Guciohotel - hotel dla owadów, który już szykuje się na przyjęcie pierwszych lokatorów.

Ale samo postawienie hotelu to dopiero początek! Żeby przyszłym gościom niczego nie zabrakło, przygotowaliśmy dla nich kwiatową stołówkę. Wspólnymi siłami posadziliśmy cebulki kwiatowe, które wiosną powinny zamienić przestrzeń przy Guciohotelu w kolorową, pełną kwiatów oazę.

W tej ekologicznej misji dzielnie pomagali pracownicy Książnicy oraz wyjątkowo zaangażowana ekipa - uczniowie klasy V ze Szkoły Podstawowej w Łysomicach, którzy odwiedzili naszą bibliotekę. Było kopanie, sadzenie, trochę ziemi na rękach i mnóstwo dobrego humoru. Przede wszystkim jednak była nauka przez działanie. Bo przecież najlepiej poznaje się przyrodę, kiedy można samemu zrobić dla niej coś dobrego!

Podczas ogrodniczych prac Patrycja Klimkiewicz z Książnicy Kopernikańskiej opowiedziała uczestnikom o fascynującym życiu pszczół murarek - łagodnych i niezwykle pożytecznych zapylaczy, które odgrywają ważną rolę w przyrodzie. Nie zabrakło więc ekologicznych ciekawostek, ruchu na świeżym powietrzu i wspólnej zabawy.

Najważniejsze było jednak wspólne działanie na rzecz natury. Bo nawet niewielkie gesty mają znaczenie! Każda posadzona cebulka, każdy kwitnący zakątek i każde przyjazne owadom miejsce to mały krok w stronę bardziej przyjaznego środowiska.

Teraz pozostaje nam cierpliwie czekać na wiosnę i pierwszych hotelowych lokatorów. Kto wie, może Guciohotel stanie się najbardziej obleganym adresem w okolicy?

A co wyrośnie z naszych cebulek? Tego dowiemy się za kilka miesięcy! Zachęcamy do obserwowania naszej strony - wiosną wrócimy z relacją, zdjęciami i raportem z kwiatowo-owadziego osiedla.

Trzymamy kciuki za piękne kwiaty, pachnącą stołówkę i mnóstwo zameldowań w Guciohotelu!

Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach projektu FEnIKS "Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych" - działania edukacyjne podnoszące świadomość ekologiczną społeczeństwa.

Zadanie podnoszenia świadomości ekologicznej mieszkańców Torunia jest realizowane w ramach Projektu FEnIKS.

Fot. Tomasz Dorawa / Książnica Kopernikańska

22 października 2026 roku w Uniwersum Książki - nowym skrzydle Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu - odbyło się seminarium "Wczoraj - Dziś - Jutro" podsumowujące projekt "Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych".

Spotkanie stało się okazją do zaprezentowania rezultatów inwestycji, podsumowania jej realizacji oraz rozmowy o współczesnych i przyszłych funkcjach bibliotek publicznych. Program wydarzenia obejmował wystąpienia osób, które uczestniczyły w procesie przygotowania, realizacji i wyposażenia nowego budynku Książnicy Kopernikańskiej.

Spotkanie otworzył blok poświęcony rezultatom projektu. Głos zabrali Marek Wojtkowski, Członek Zarządu Województwa; Danetta Ryszkowska-Mirowska, dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, oraz Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej. Ich wystąpienia stanowiły punkt wyjścia do rozmowy o znaczeniu inwestycji dla rozwoju Biblioteki oraz wzmacniania jej roli jako nowoczesnej instytucji kultury i przestrzeni otwartej na potrzeby użytkowników.

O kulisach powstawania nowego skrzydła Książnicy opowiedzieli przedstawiciele firm odpowiedzialnych za poszczególne etapy przedsięwzięcia. Agnieszka Bojdecka, główna projektantka Uniwersum Książki i współwłaścicielka firmy architektonicznej Kwadratura sp. z o.o., przedstawiła perspektywę projektową. Jan Rodziewicz, prezes ARS sp. z o.o. - generalnego wykonawcy robót budowlanych - omówił realizację inwestycji od strony wykonawczej. Z kolei Ryszard Rumiński, wiceprezes Exon Computer Systems Andrzej Jassowicz spółka komandytowa, scharakteryzował zagadnienia związane z dostawą sprzętu multimedialnego do nowej części Biblioteki.

Kolejna część seminarium poświęcona była współpracy, upowszechnianiu wiedzy i kulturze. Andrzej Mazur, kierownik Wieloosobowego Stanowiska ds. Współpracy Naukowej oraz Upowszechniania Kultury i Wiedzy, a także dr Dorota Jutrzenka Supryn i mgr Marta Nalaskowska z Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, uzupełnili program o perspektywę związaną z działalnością naukową, kulturalną i artystyczną.

Z okazji seminarium został wydany okolicznościowy folder, w którym znalazły się informacje o inwestycji. Spotkaniu towarzyszyła wystawa planszowa dokumentująca wszystkie etapy realizacji projektu.

Seminarium dofinansowano ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Zdjęcie przedstawia fragment folderu przygotowane z okazji Seminarium "Wczoraj - Dziś - Jutro", które odbyło się 22 października 2026 r.

20 czerwca 2026 r. graliśmy w Europejsko-Bajkową Rodzinną Grę Terenową. Na starcie stanęło wielu śmiałków, którzy w Uniwersum Książki, czyli w nowym skrzydle Książnica Kopernikańska i na terenie wokół Biblioteki odpowiadali na podchwytliwe pytania, rozwiązywali zagadki i rebusy oraz wykonywali kreatywne zadania inspirowane europejskimi baśniami i literaturą dla dzieci. Uczestnicy wykazali się nie tylko wiedzą i spostrzegawczością, ale także świetną współpracą oraz dużą dawką wyobraźni. Dziękujemy wszystkim za wspólną zabawę, pozytywną energię i zaangażowanie. Mamy nadzieję, że ta niezwykła podróż po świecie książek i bajek dostarczyła wielu niezapomnianych wrażeń!

Grę dofinansowane ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Fot. Tomasz Dorawa/Książnica Kopernikańska w Toruniu

Mamy to! Z ogromną radością informujemy, że Uniwersum Książki, czyli nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej, zostało nagrodzone w konkursie "Obiekt Roku". To najbardziej prestiżowe wyróżnienie architektoniczne przyznawane przez Prezydenta Miasta Torunia.

Konkurs od ponad trzech dekad promuje architekturę wysokiej jakości, dobre praktyki projektowe oraz rozwiązania wpływające na estetykę i funkcjonalność przestrzeni miejskiej. W tegorocznej edycji oceniono 16 realizacji zgłoszonych w trzech kategoriach: "Budynki mieszkalne", "Obiekty użyteczności publicznej" oraz "Istniejące obiekty poddane modernizacji".

Książnica Kopernikańska otrzymała nagrodę w kategorii "Obiekty użyteczności publicznej". To dla nas niezwykle cenne wyróżnienie.

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Projektant: mgr inż. arch. Agnieszka Bojdecka (Biuro Architektoniczne Kwadratura). Konstruktor: mgr inż. Tomasz Walczak. Inwestor zastępczy: Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Regionalne Sp. z o.o. Wykonawca: ARS Sp. z o.o.

Przypomnijmy: w nowoczesnych przestrzeniach Uniwersum Książki znajdują się m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • biblioteka multimedialna łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej jest w pełni dostosowany do potrzeb odwiedzających, w tym osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami.

Fot. Tomasz Dorawa/Książnica Kopernikańska w Toruniu

Europejsko-Bajkowa Rodzinna Gra Terenowa to wydarzenie, które łączy literaturę, zabawę i odkrywanie fascynujących zakątków Europy. 20 czerwca zagrajcie razem z nami! Czeka na Was wiele kreatywnych zadań i niespodzianek. Gramy w Uniwersum Książki, czyli w nowym skrzydle Książnicy Kopernikańskiej i na terenie wokół Biblioteki.

W trakcie gry okaże się m.in.:

  • czy Wasze nosy są równie długie jak nos Pinokia,
  • czy potraficie odnaleźć wszystkie Muminki,
  • czy drzemie w Was hiszpańskie poczucie rytmu,
  • a także co naprawdę znalazło się w koszyczku Czerwonego Kapturka.

Aby się tego dowiedzieć, wyruszycie w biblioteczną podróż po Uniwersum Książki - każdy przystanek w tej podróży to okazja do zdobycia cennych punktów. Na pierwszych 100 drużyn, które ukończą grę, czekają nagrody.

Zapraszamy dzieci, rodziców, dziadków i wszystkich miłośników książek oraz rodzinnych przygód. Gra rozpocznie się o godz. 15.00.

Uwaga: w każdej drużynie musi znajdować się przynajmniej jedna osoba dorosła.

Grę dofinansowane ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. 

Uprzedzaliśmy, że po Dniach otwartych nie powiedzieliśmy jeszcze ostatniego słowa ?
Tym razem zapraszamy na Europejski Dzień Dziecka!
Plan dnia następujący:
14.00 - rodzinna joga dla dzieci, dorosłych i seniorów;
15.00 - pokaz iluzji "Magiczne Variete" w wykonaniu sztukmistrza Bartłomieja;
16.00 - spektakl dla dzieci "Puszek" - Teatru"Baj Pomorski"
A oprócz tego moc innych atrakcji: strefa relaksu, wata cukrowa, balony, malowanie buziek, europejskie koło fortuny, warsztat tworzenia afiszy filmowych, tworzenie przypinek i strefa gier wielkoformatowych.
Spędźcie z nami ten czas!
Do zobaczenia w bibliotece!

Spotkanie dofinansowane ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Wydarzenie odbędzie się w ramach Funduszowego Maja.

Kto jeszcze nie oglądał nowego skrzydła Książnicy Kopernikańskiej? Zajrzyjcie do nas 23 maja o godz. 12.00 oraz 27 maja o godz. 16.30.

Pokażemy Wam Uniwersum Książki od dołu aż po samą górę - wszystkie kondygnacje, opowiemy o nowych funkcjonalnościach i rozwiązaniach. Spodoba się Wam.

Oprowadzanie odbędzie się w ramach Feniksowych Dni Otwartych w Książnicy Kopernikańskiej. Dofinansowano je ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Zobaczcie, jak 16 maja 2026 r. bawiliśmy się w nowym skrzydle Książnicy Kopernikańskiej podczas Feniksowych Dni Otwartych. Były animacje dla dzieci, koncert zespołu wykonującego muzykę irlandzką (uczyliśmy się również tańca), escape room, kącik ogrodniczy, turniej gry w  Rummikub i warsztaty kaligraficzne.

Fot. Tomasz Dorawa / Książnica Kopernikańska

15 maja 2026 gościliśmy w Książnicy Kopernikańskiej Andrzeja Stasiuka. Rozmowę z Autorem "Rzeki dzieciństwa" prowadziła Magdalena Geraga.  Spotkanie odbyło się w ramach Funduszowego Maja. Dofinansowano je ze środków Unii Europejskiej (FENX.07.01) oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Fot. Tomasz Dorawa / Książnica Kopernikańska

Do rzeki dzieciństwa podróżuje się bez końca – szuka jej źródeł w historii i ujścia w pamięci. Wspomina się: lato na wsi, brodzenie po pierś w nurcie, rybie łuski na glinianej podłodze, milczącego pastucha co dzień wyprowadzającego krowy. Gdy tą rzeką jest Bug, jeżdżąc wzdłuż niej, podróżuje się zawsze na wschód. Myśli się: o granicy, o Rosji, o wojnie, o uchodźcach, o tym, że tak blisko jest Bełżec, a źródło wypływa z ziemi nasiąkniętej krwią. Kuca się przy ogniu i wyobraża sobie: karawanę zwierząt sunących przez mazowieckie piaski, ciemność popiołów, w której świecą diamenty. "Bo zaiste nie pamięć, ale rzeki powinny grzebać nasze szczątki. Powinny je wypłukiwać i nieść do oceanów. To jedyny koniec wart pomyślenia."

Andrzej Stasiuk (ur. 1960) – prozaik i eseista. Urodził się w Warszawie, od lat mieszka w Beskidzie Niskim. Autor książek "Mury Hebronu", "Dukla", "Opowieści galicyjskie", "Dziewięć", "Jadąc do Babadag", "Taksim", "Dziennik pisany później", "Grochów", "Nie ma ekspresów przy żółtych drogach", "Wschód", "Osiołkiem", "Kroniki beskidzkie i światowe", "Przewóz" i wielu innych.

15 maja w Książnicy Kopernikańskiej porozmawiamy z Autorem o jego ostatniej książce - "Rzece dzieciństwa". Spotkanie rozpocznie się o godz. 18.00. Wstęp jest bezpłatny.

Spotkanie odbędzie się w ramach Funduszowego Maja, czyli ogólnopolskiego cyklu wydarzeń, podczas których w całym kraju odbywają się prezentacje miejsc, które powstały dzięki Funduszom Europejskim. U nas takim miejscem jest Uniwersum Książki, czyli nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej.

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Sobotę, 16 maja, spędźcie razem z nami - zapraszamy do nowego skrzydła Książnicy Kopernikańskiej, w którym nie sposób się nudzić. Oto, co dla Was przygotowaliśmy:

  • godz. 12.00-16.00: Escape room "Podróż przez bibliotekę - odkryj Uniwersum Książki". Liczba miejsc ograniczona - zapisy pod postem na Facebooku Wypożyczalni Książnicy Kopernikańskiej
  • godz. 12.00 oraz 14.30: "Skryptorium Naldusa Florentczyka - Pismo humanistyczne na podstawie tzw. Rękopisu Korwina" - warsztaty kaligraficzne, lokalizacja: poziom "0". Zapraszamy uczestników w wieku 12+ Liczba miejsc ograniczona - zapisy: wyp@ksiaznica.torun.pl lub osobiście
  • godz. 12.00: Turniej otwarty w grę Rummikub. Zapisy: na Portalu Gracza - z pierwszeństwem lub TUTAJ
  • godz. 12.00-15.00: Warsztaty ekologiczne "Zielony Zakątek" - teren zielony Książnicy Kopernikańskiej. Możliwość samodzielnego zaprojektowania doniczki i sadzenia roślin
  • godz. 15.00-16.00: Nauka podstaw tańca irlandzkiego Ceilidh
  • godz. 17.00: Koncert zespołu Coperniceilidh, wykonującego muzykę irlandzką

A poza tym: koło fortuny, malowanie buziek i samodzielne wykonywanie przypinek. Wszystko to w ramach Funduszowego Maja, czyli ogólnopolskiego cyklu wydarzeń, podczas których w całym kraju odbywają się prezentacje miejsc, które powstały dzięki Funduszom Europejskim. U nas takim miejscem jest Uniwersum Książki, czyli nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej.

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Taki dzień zdarza się raz na kilkadziesiąt lat. 27 lutego 2026 r. otworzyliśmy nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej. Uroczystość zwieńczyła dzieło, z którego jesteśmy naprawdę dumni i mamy szczerą nadzieję, że podzielacie naszą dumę.

Uniwersum Książki, bo tak nazwaliśmy nowy budynek Książnicy, to całkowicie nowa jakość na kulturalnej mapie Torunia i regionu. Jego wyposażenie, zastosowane rozwiązania architektoniczne i użytkowe pozwalają na realizację szeregu nowych inicjatyw kulturalno-edukacyjnych i społecznych oraz działań edukacyjnych. I możecie być pewni - będzie ich wiele.

W nowoczesnych przestrzeniach Uniwersum Książki znajdują się m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • biblioteka multimedialna łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej jest w pełni dostosowany do potrzeb odwiedzających, w tym osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami.

Dziękujemy wszystkim, którzy nam kibicowali, wspierali, pomagali. Dziękujemy, że byliście z nami dzisiaj i przez cały czas – od momentu, kiedy zdecydowaliśmy o rozbudowie Książnicy. Dziękujemy za każde dobre słowo, które nas dopingowało. Za ogrom pracy i czas, który nam poświęciliście. Za każdy gest dobrej woli i każdą radę.

Ale przede wszystkim dziękujemy Wam – naszym Czytelnikom. To dla Was powstało nowe skrzydło Książnicy. To Wasza obecność, ciekawość świata, potrzeba rozmowy, nauki i spotkań nadają sens naszej pracy. Każda wypożyczona książka, każda wizyta w czytelni, każde uczestnictwo w wydarzeniu to dowód, że biblioteka jest żywą, potrzebną przestrzenią.

Mamy nadzieję, że Uniwersum Książki stanie się dla Was miejscem inspiracji, odkryć, odpoczynku i dobrych spotkań – czujcie się w nim jak u siebie.

Rozbudowa Książnicy była możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01).

Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

2 marca 2026 otwieramy nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu! Całe dla Was: Uniwersum Książki. A w nim m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • mediateka łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Do zobaczenia!

W dniach 4-5 grudnia 2025 r., w 102. rocznicę powstania Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej
w Toruniu, zorganizowano pierwszą interdyscyplinarną konferencję naukową pt. „Świat na papierze. Rzecz o kartografii w ujęciu konserwatorskim oraz historycznym”. Założeniem organizatorów było przedstawienie wybranych zagadnień związanych z zabytkami kartografii z różnych perspektyw badawczych, zarówno historycznej, historii sztuki, kartograficznej, archiwalnej, jak i konserwatorskiej.

Podczas konferencji została zaprezentowana również publikacja pt. „Toruń na dawnych planach, mapach i widokach ze zbiorów specjalnych Książnicy Kopernikańskiej” autorstwa Aleksandry Męczekalskiej, geografki zajmującej się opieką nad zbiorami kartograficznymi WBP-KK.
Wydarzeniu towarzyszyła wystawa wybranych, najciekawszych map i planów Torunia, których konserwację wykonano w Pracowni Ochrony Zbiorów Książnicy. Kuratorskie oprowadzenie po wystawie zrealizowała sama autorka katalogu. Była to równocześnie okazja do obejrzenia nowoczesnej sali konferencyjnej oraz magazynu studyjnego, mieszczących się w nowym budynku Książnicy, powstałym z projektu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Konferencja dofinansowana ze środków Unii Europejskiej oraz budżetu Samorządu Województwa Kujawski-Pomorskiego. 

Pisaliśmy już o dwóch globusach Willema Janszoona Blaeu (1571-1638), które niedługo zaprezentujemy w odmienionej postaci - pieczołowicie odrestaurowane. Dzisiaj kilka zdań na temat trzeciego obiektu znajdującego się w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej, który właśnie poddajemy gruntownym pracom konserwatorskim - jest nim jeden z najcenniejszych i najciekawszych zabytkowych atlasów kartograficznych: Atlas świata Abrahama Orteliusa.

Atlas świata Abrahama Orteliusa wydany został w roku 1573 i jest niemieckim tłumaczeniem łacińskiej wersji "Theatrum orbis terrarum" z 1570 roku. Mapy, na których opierał się flamandzki wydawca są dziś niezmiernie rzadkie, duża ich część nie dotrwała do naszych czasów. Atlas zawiera 53 mapy z opisami umieszczonymi na odwrocie. Wśród nich szczególnie cenna jest mapa przedstawiającą Polskę (karta 44) autorstwa Wacława Grodeckiego (1535-1591), która należy do najstarszych zabytków polskiej kartografii. Jej pierwowzorem była wcześniejsza mapa sporządzona w 1526 r. przez krakowskiego kanonika Bernarda Wapowskiego (1450-1535). Jest jedyną mapą z tamtego okresu która zachowała się w całości przez co stała się fundamentem dla późniejszej kartografii ziem polskich. Publikacja "Theatrum Orbis Terrarum" (1570) jest często uważana za oficjalny początek złotej ery kartografii niderlandzkiej (około 1570-1670). Atlas doczekał się trzydziestu sześciu wydań i był tłumaczony na siedem języków (łaciński, niemiecki, niderlandzki, francuski, hiszpański, angielski i włoski). Z uwagi na swoją treść jest cennym materiałem źródłowym dla historyków, historyków książki, geografów, archeologów, politologów, bibliotekoznawców i bibliofilów. Dzieło jest również doceniane przez znacznie szersze grono zainteresowanych, a nie związanych ze światem nauki, ze względu na swą wyjątkową estetykę i walory artystyczne.

W ramach badań i konserwacji-restauracji Atlasu specjaliści z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu:

  • wykonali szereg badań obrazowych dokumentujących technikę jego wykonania i stan zachowania;
  • ocenili stan mikrobiologiczny powierzchni kart (obrazowanie mikroskopowe, ATP);
  • dokonali analizy lotnych związków organicznych obecnych w Atlasie;
  • przeprowadzili spektroskopię refleksyjną w podczerwieni (FTiR) oraz analizę podłoża papierowego, klejów i elementów skórzanych;
  • wykonali badania strukturalno-wymiarowe;
  • przeanalizowali technikę wykonania i ocenili stan zachowania Atlasu.

Wyżej wymienione prace zostały zrealizowane dzięki dofinansowaniu unijnemu, jakie otrzymaliśmy na realizację projektu "Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych".

Całkowita wartość Projektu wynosi: 36.554.874,39 zł. Dofinansowanie w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01) opiewa na 21.930.423,75 zł. Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 14.624.450,64 zł.

W ramach rozbudowy powstaje czterokondygnacyjny budynek, w którym znajdzie się m.in. czytelnia, mediateka, magazyn studyjny i sala konferencyjna.

Grupą docelową projektu są użytkownicy, do których Książnica Kopernikańska w Toruniu adresuje ofertę kulturalno-edukacyjną: rodzice dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, studenci, seniorzy, przedstawiciele kadry pedagogicznej i obsługi merytorycznej placówek edukacyjnych, osoby z niepełnosprawnościami, miłośnicy literatury.

Mamy w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu dwa bezcenne globusy - Nieba i Ziemi. Oba wykonał znakomity holenderski kartograf Willem Janszoon Blaeu (1571-1638). Już niedługo zaprezentujemy je w odmienionej postaci – pięknie odrestaurowane.

Stanie się to dzięki dofinansowaniu unijnemu, jakie otrzymaliśmy na realizację projektu "Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych".

W ciągu kilku ostatnich miesięcy przeprowadziliśmy intensywne prace badawcze i konserwatorskie, których celem było przywrócenie pierwotnego wyglądu i funkcjonalności obu globusów. W realizację tych działań zaangażowani byli wybitni specjaliści z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Oto, co wykonaliśmy:

  • Działania dokumentacyjne: Fotografie w świetle VIS ogólne, detale, po demontażu z podstaw, fotografie w pasmach promieniowania elektromagnetycznego poza światłem widzialnym (UV i IR), obrazowanie RTG, obrazowanie w technice RTI, obrazowanie z zastosowaniem cyfrowego mikroskopu stereoskopowego z możliwością tworzenia obrazów 3D oraz wykonania pomiarów warstw, obrazowanie włókien celulozowych i składników warstw malarskich pod mikroskopem elektronowym (SEM).
  • Badania materiałoznawcze: dendrologia i dendrochronologia drewnianych podstaw globusów; badania składu pierwiastkowego papierowego podłoża, druku, warstw malarskich oraz politury stojaków metodą XRF; badania składu werniksu, klejów użytych do napraw interwencyjnych, gruntu oryginalnego wyrównującego powierzchnię oraz wtórnych uzupełnień, składu politury drewnianego stojaka metodą spektroskopii w podczerwieni (FTIR).
  • Dokumentacja opisowa zniszczeń wraz z mapami ich rozmieszczenia.
  • Prace przy podstawach globusów: dezynfekcja drogą iniekcji, oczyszczono powierzchnię drewnianych elementów podstawy, osypującą się oryginalną politurę w stopach kolumn podstawy skonsolidowano, a następnie uzupełniono warstwę i scalono kolorystycznie z oryginałem.
  • Opracowanie metody usuwania wtórnego syntetycznego werniksu oraz metody oczyszczania powierzchni odbitki kartograficznej na czaszach globusów i kół horyzontalnych.

Dużo specjalistycznych sformułowań i terminów, prawda? Ich wyliczenie jest jednak konieczne, by w pełni oddać zakres i charakter przeprowadzonych prac.

Przypomnijmy: Globusy Willema Janszoona Blaeu stanowią unikalne obiekty w tej grupie zabytków. Pierwsze egzemplarze "olbrzymich bliźniaków" (średnica czaszy wynosi 68 cm) powstały w 1616 roku i przez 70 lat nie miały sobie równych, i to zarówno pod względem jakości wykonania, jak i rozmiarów. Na rysunku kartograficznym Globusu Ziemi Blaeu uwzględnił najbardziej aktualne (w owym czasie) odkrycia geograficzne, nieobecne wcześniej nawet na mapach, m.in. granice Nowej Gwinei i południowy kraniec Ameryki Południowej. Również Globus Nieba dokumentuje najnowsze odkrycia astronomiczne - wśród nowych ciał niebieskich obecna jest gwiazda z konstelacji Łabędzia, odkryta przez samego Blaeu w 1600 roku. W kolekcjach światowych zachowały się 102 globusy ziemskie i 97 globusów sfery niebieskiej. Zdecydowana większość powstała w czasie, gdy oficynę przejął syn Willema - Joan Blaeu. Globusy znajdujące się w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu należą do pierwszej, najcenniejszej, edycji.

Projekt "Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych" realizujemy dzięki dofinansowaniu w wysokości 21.930.423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01).

Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 14.624.450,64 zł.

Całkowita wartość projektu wynosi: 36.554.874,39 zł. Projekt realizowany jest w ramach Obszaru 1 "Rozwój infrastruktury kultury (zabytkowej i niezabytkowej)".

W ramach rozbudowy powstaje czterokondygnacyjny budynek, w którym znajdzie się m.in. czytelnia, mediateka, magazyn studyjny i sala konferencyjna.

Grupą docelową projektu są użytkownicy, do których Książnica Kopernikańska w Toruniu adresuje ofertę kulturalno-edukacyjną: rodzice dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, studenci, seniorzy, przedstawiciele kadry pedagogicznej i obsługi merytorycznej placówek edukacyjnych, osoby z niepełnosprawnościami, miłośnicy literatury.

Dzięki dofinansowaniu, jakie otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01) oraz dofinansowaniu z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego opracujemy, poddamy pracom konserwatorskim oraz zdigitalizujemy trzy obiekty o wyjątkowym znaczeniu historycznym, społecznym i artystycznym, znajdujące się w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. Są to: jeden z najcenniejszych i najciekawszych zabytkowych atlasów kartograficznych - Atlas świata Abrahama Orteliusa wydany w roku 1573 oraz dwa globusy - Ziemi i Nieba - autorstwa Willema Janszoona Blaeu (1571-1638), uważanego za jedną z najwybitniejszych postaci złotego wieku (XVI i XVII w.) niderlandzkiej szkoły kartografii.

Atlas świata Abrahama Orteliusa wydany został w roku 1573 i jest niemieckim tłumaczeniem łacińskiej wersji "Theatrum orbis terrarum" z 1570 roku. Mapy, na których opierał się flamandzki wydawca są dziś niezmiernie rzadkie, duża ich część nie dotrwała do naszych czasów. Atlas zawiera 53 arkusze map z ich opisem umieszczonym na odwrocie. Wśród nich szczególnie cenna jest mapa przedstawiającą Polskę (karta 44) autorstwa Wacława Grodeckiego (1535-1591), która należy do najstarszych zabytków polskiej kartografii. Jej pierwowzorem była wcześniejsza mapa sporządzona w 1526 r. przez krakowskiego kanonika Bernarda Wapowskiego (1450-1535). Jest jedyną mapą z tamtego okresu która zachowała się w całości przez co stała się fundamentem dla późniejszej kartografii ziem polskich. Publikacja "Theatrum Orbis Terrarum" (1570) jest często uważana za oficjalny początek złotej ery kartografii niderlandzkiej (około 1570-1670). Atlas doczekał się trzydziestu sześciu wydań i był tłumaczony na siedem języków (łaciński, niemiecki, niderlandzki, francuski, hiszpański, angielski i włoski). Z uwagi na swoją treść jest cennym materiałem źródłowym do badań dla historyków, historyków książki, geografów, archeologów, politologów, bibliotekoznawców, bibliofilów. Dzieło jest również doceniane przez znacznie szersze grono zainteresowanych, a nie związanych ze światem nauki, ze względu na swą wyjątkową estetykę i walory artystyczne.

Globusy Ziemi i Nieba autorstwa Willema Janszoona Blaeu stanowią unikalne dzieło w historii tej grupy zabytków. Pierwsze egzemplarze "olbrzymich bliźniaków" (średnica czaszy wynosi 68 cm) powstały w 1616 roku i przez 70 lat nie miały sobie równych i to zarówno pod względem jakości, jak i wielkości. Blaeu w ich rysunku kartograficznym uwzględnił aktualne zmiany, nieobecne wcześniej nawet na mapach: na przykład granice Nowej Gwinei i południowy kraniec Ameryki Południowej. Globus Nieba potwierdził zainteresowanie Blaeu astronomią. Tu również nie mogło zabraknąć najświeższych odkryć. Trzy długie notatki wskazują na nowo odkryte gwiazdy. Obecna jest też gwiazda z konstelacji Łabędzia, odkryta przez samego Blaeu w 1600 roku. W kolekcjach światowych zachowały się 102 globusy ziemskie i 97 globusów sfery niebieskiej. Zdecydowana większość powstała w czasie gdy oficynę przejął syn Willema - Joan Blaeu. Globusy znajdujące się w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu należą do pierwszej, najcenniejszej, edycji.

12 lipca 2024 r. to dla nas szczególny dzień - budowa nowego skrzydła Książnicy Kopernikańskiej osiągnęła kolejne stadium: stan surowy. Z tej okazji na budynku, który nabrał konkretnych kształtów, zawisła wiecha - tradycyjny wieniec obwieszczający, że etap prac konstrukcyjno-budowlanych dobiegł końca. Przed nami jeszcze m.in. montaż instalacji wewnętrznych i zewnętrznych oraz szklanej fasady. Potem wyposażymy obiekt w sprzęty i urządzenia. Zgodnie z planem pierwsi czytelnicy wejdą do nowego budynku w 2025 r. W jego nowoczesnych przestrzeniach znajdą się m.in.: biblioteka multimedialna, strefa inkluzji społecznej, czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru. magazyn studyjny, sala konferencyjna i strefa coworking.

Dzięki rozbudowie dostosujemy Książnicę Kopernikańską do nowych funkcji użytkowych, kulturalno-edukacyjnych i społecznych. To pozwoli nam rozszerzyć zakres naszej działalności o nową ofertę adresowaną do szerokiego grona odbiorców. I co najważniejsze, będzie ona dostępna za darmo.

Niżej kilka zdjęć z uroczystego zawieszenia wiechy. Fot. Tomasz Dorawa/Książnica Kopernikańska w Toruniu

Rozbudowujemy się! Już niedługo Książnica Kopernikańska w Toruniu zyska czterokondygnacyjny budynek, w którym znajdzie się m.in. czytelnia, mediateka, magazyn studyjny i sala konferencyjna. Rozbudowa jest możliwa dzięki dofinansowaniu w wysokości 21.930.423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 14.624.450,64 zł.

Celem projektu jest rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej - Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych, kulturalno-edukacyjnych i społecznych.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej powstaje w miejscu, w którym do niedawna była zlokalizowana czytelnia. Kiedy oddamy go do użytku w jego nowoczesnych przestrzeniach znajdą się:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Biblioteki;
  • biblioteka multimedialna (mediateka) łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Nieodłącznym elementem projektu jest patio, czyli wewnętrzny dziedziniec, gdzie na świeżym powietrzu, w otoczeniu zieleni użytkownicy zrelaksują się czytając książkę, grając w gry planszowe lub uczestnicząc w wydarzeniach plenerowych organizowanych przez Bibliotekę.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej będzie w pełni dostosowany do potrzeb odwiedzających, w tym osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami. Jego wyposażenie, zastosowane rozwiązania architektoniczne i użytkowe pozwolą na realizację szeregu nowych inicjatyw kulturalno-edukacyjnych i społecznych oraz działań edukacyjnych podnoszących świadomość ekologiczną. W planach mamy także współpracę z partnerami zagranicznymi, m.in. z Niemiec i z Czech.

Projekt obejmuje również konserwację i digitalizację zabytkowych obiektów z kolekcji Książnicy Kopernikańskiej: Atlasu "Theatrum orbis terrarum" Abrahama Orteliusa oraz Globusów Nieba i Ziemi wykonanych w warsztacie Willema Janszoona Blaeu (digitalizacja 3D). To bardzo pracochłonne i skomplikowane działania, obejmujące m.in. wykonanie badań obrazowych, ocenę stanu mikrobiologicznego powierzchni kart atlasu, badania strukturalno-wymiarowe, spektroskopię refleksyjną w podczerwieni, wykonanie foliacji konserwatorskiej. W realizację tej części zadania projektowego są zaangażowani specjaliści o najwyższych kwalifikacjach zawodowych.

Ponadto w ramach projektu zorganizujemy szkolenia podnoszące kwalifikacje zawodowe i osobiste bibliotekarzy. Dzięki nim poprawimy jakość obsługi użytkowników.

Grupą docelową projektu są użytkownicy, do których Książnica Kopernikańska w Toruniu adresuje ofertę kulturalno-edukacyjną: rodzice dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, studenci, seniorzy, przedstawiciele kadry pedagogicznej i obsługi merytorycznej placówek edukacyjnych, osoby z niepełnosprawnościami, miłośnicy literatury.

Całkowita wartość projektu Rozbudowa i dostosowanie budynku Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu do nowych funkcji użytkowych wynosi: 36.554.874,39 zł. Projekt realizowany jest w ramach Obszaru 1 "Rozwój infrastruktury kultury (zabytkowej i niezabytkowej)".


Istnieje mechanizm informujący o potencjalnych nieprawidłowościach lub nadużyciach finansowych, umożliwiający zgłaszanie wszelkich nieprawidłowości dotyczących projektów, finansowanych ze środków pochodzących z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko za pomocą:

Dodatkowo w przypadku podejrzenia o niezgodności Projektu lub działań Beneficjenta z Konwencją o prawach osób niepełnosprawnych (KPON) lub Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) wszelkie nieprawidłowości można przekazywać za pomocą:

  • poczty tradycyjnej - w formie listownej pod adresem ministerstwa: Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, ul. Wspólna 2/4, 00-926 Warszawa lub Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ul. Krakowskie Przedmieście 15, 00-071 Warszawa,
  • skrzynki nadawczej e-puap Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej lub Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
  • formularza internetowego e-Nieprawidłowości, dostępnego na stronie www.feniks.gov.pl,
  • mechanizmu sygnalistycznego rozumianego jako dedykowany adres e-mail: rownosc.feniks@mfipr.gov.pl lub naduzycia.feniks@mfipr.gov.pl.

Klauzula informacyjna dotycząca przetwarzania danych osobowych przez Beneficjenta Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS 2021-2027)