KURPISZ-STEFANOWA IRENA(1901-1994), pianistka, pedagog, organizatorka szkolnictwa muzycznego w Toruniu.
Urodzona 17 VIII 1901 w Rogożewie powiecie Rawicz jako córka Maksymiliana i Rozalii z domu Bielińskiej. Kształciła się w Rawiczu, następnie w Poznaniu. Tu w Państwowym Konserwatorium Muzycznym ukończyła w 1927 studia w zakresie gry na fortepianie, po których rozpoczęła prace nauczycielki gry na tym instrumencie w Miejskim Konserwatorium Muzycznym w Bydgoszczy. Od 1935 podjęła pracę pedagogiczną w Konserwatorium Muzycznym Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego w Toruniu. Od 1936 do końca 1938 pracowała też jako akompaniatorka w Pomorskiej Rozgłośni Polskiego Radia w Toruniu, gdzie jej mąż, Jerzy Tadeusz Stefan (skrzypek) był od 1935 kierownikiem muzycznym.
Pierwszy pedagogiczny sukces jako prowadząca klasę fortepianu Kurpisz-Stefanowa odniosła, gdy jej uczniowie z kursu niższego wzięli udział w popisie Konserwatorium w VI 1937. Równolegle z pracą pedagogiczną uprawiała działalność koncertową jako pianistka w trio kameralnym utworzonym z mężem (skrzypce), J. Kowalskim (wiolonczela). We IX 1939 wyjechała z mężem do Warszawy, gdzie przeżyła okupację, udzielając prywatnie tajnych lekcji gry na fortepianie.
Pianistka i pedagog muzyczny
Po zakończeniu II wojny światowej Kurpisz-Stefanowa odegrała wielką rolę w reaktywowaniu szkolnictwa muzycznego w Toruniu. Już w V 1945 powróciła tu i natychmiast wraz z mężem i F. Tomaszewskim (również toruńskim muzykiem i pedagogiem) rozpoczęła odbudowę szkoły muzycznej (w miejsce przedwojennego Konserwatorium) w bardzo trudnych warunkach, bo bez lokalu, sprzętu i instrumentów. Przedwojenna siedziba Konserwatorium — Dwór Artusa, został zajęty przez UMK, instrumenty i inne elementy wyposażenia zginęły bez śladu. Pierwsze, prowizoryczne lokum, niezbędne dla działań organizacyjnych pozyskała od Zarządu Miejskiego w ekspozyturze Wojewódzkiego Wydziału Kultury i Sztuki w gmachu Zarządu.
Już w VIII 1945, nowo tworzona placówka pod nazwą Instytut Muzyczny Pomorskiego Towarzystwa Muzycznego, którego została wiceprezesem, otrzymała budynek przy ul. Mickiewicza 28. Po zabiegach remontowo-adaptacyjnych, wyposażeniu w instrumenty i niezbędny sprzęt, był gotowy na przyjęcie uczniów z dnia 1 IX 1945. W zorganizowanej i kierowanej przez Kurpisz-Stefanową szkole podjęło wtedy naukę 390 uczniów, w zależności od stopnia przygotowania, na poziomach: niższym, średnim i wyższym, pod kierownictwem dobranej przez nią 20-osobowej kadry pedagogicznej. Ona sama prowadziła klasę fortepianu. Obok pracy dydaktycznej wznowiła też działalność koncertową — tak jak przed wojną — w trio kameralnym z mężem (skrzypce) i L. Zabrodinem (wiolonczela). Na koniec roku szkolnego 1946/47 zainicjowała coroczne przeglądy osiągnięć uczniów szkół muzycznych różnych miast. Pierwszy taki popis odbył się z udziałem młodzieży z Torunia, Bydgoszczy, Olsztyna i Gdańska, kolejne z Torunia, Bydgoszczy i Poznania. Wpływały one na podnoszenie poziomu wykonawczego uczniów, poszerzały działalność artystyczną nauczycieli i ich podopiecznych, zajmowały ważne miejsce w odradzającym się życiu muzycznym powojennego Torunia. Okazały się pierwszymi i jedynymi wówczas tego typu imprezami w Polsce. Po podziale Instytutu w III 1947 na dwie szkoły: stopnia średniego z dotychczasową nazwą Instytutu Muzycznego oraz stopnia niższego o nazwie Szkoła Muzyczna Kurpisz-Stefanowa została w nowym roku szkolnym 1947/48 dyrektorem Instytutu Muzycznego.
Gdy od III 1948 szkoły zostały upaństwowione i otrzymały nazwy: Państwowa Średnia Szkoła Muzyczna i Państwowa Niższa Szkoła Muzyczna, pod przewodnictwem Kurpisz-Stefanowej, Rady Pedagogiczne obu szkół obrały ich patronem K. Szymanowskiego (była to niejako realizacja pomysłu przedwojennego dyrektora Konserwatorium P. Perkowskiego).
Sukcesy uczniów
Wielkim sukcesem Kurpisz-Stefanowej jako nauczycielki gry na fortepianie było wystąpienie w 1950 jej 15-letniego ucznia Jerzego Godziszewskiego (później wybitnego pianisty i pedagoga) w Krakowie na koncercie z orkiestrą Filharmonii Krakowskiej, w rok później na przedwstępnych eliminacjach do V Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. F. Chopina w Katowicach, gdzie okazał się najlepszym spośród uczniów i absolwentów polskich szkół muzycznych, a w 1960 uzyskał wyróżnienie na VI Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. F. Chopina. Kurpisz-Stefanowa wykształciła też w swojej klasie laureatkę nagrody ufundowanej przez pianistę H. Sztompkę dla pierwszego w toruńskiej Państwowej Średniej Szkole Muzycznej absolwenta klasy fortepianu (1950 — ówczesnych 5 tys. zł) — Wandę Wykrzykowską (także znaną polską pianistkę).
W okresie jej dyrekcji do roku 1952 średnia szkoła muzyczna w Toruniu osiągnęła na tyle wysoki poziom, że nie tylko urządzała z powodzeniem koncerty własne, ale też brała udział w koncertach Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej i innych instytucji muzycznych i śpiewaczych. Spośród tego typu występów szkoły za dyrektora Kurpisz-Stefanowej szczególnie wyróżnił się koncert dla uczczenia 15 rocznicy śmierci patrona — L. Szymanowskiego, na który składała się muzyka do baletu „Harnasie” w wykonaniu uczniów szkoły, Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej oraz Chóru Związku Kolejarzy „Halka".
W uznaniu zasług pedagogicznych i organizatorskich Kurpisz-Stefanowa otrzymała w 1952 nominację na członka Ministerialnej Komisji Ustrojowo-Programowej Centralnego Ośrodka Pedagogicznego Szkolnictwa Artystycznego (COPSA). W VI 1952 Kurpisz-Stefanowa zrezygnowała ze stanowiska dyrektora Państwowej Średniej Szkoły Muzycznej w Toruniu, co zarówno nauczyciele, jak i uczniowie uznali za głęboką stratę dla szkoły, określając ją jako „kierowniczkę wprawdzie twardej i silnej ręki, lecz zarazem wyrozumiałego i uczynnego serca". Wyjechała do Poznania, gdzie jako profesor klasy fortepianu w Wyższej Szkole Muzycznej Pracowała do przejścia na emeryturę. Przez kilka lat pełniła też funkcję przewodniczącej w Okręgowym Zespole Metodyczno-Programowym Centralnego Ośrodka Pedagogicznego Szkolnictwa Artystycznego, opiekowała się działaniami szkół muzycznych województwa poznańskiego oraz inspiracją i koordynacją prac związanych z muzyczną edukacją.
Kurpisz-Stefanowa odznaczona została Srebrnym Krzyżem Zasługi (1951). Zmarła w Poznaniu 24 11994, jest pochowana na cmentarzu na Junikowie (pole 8, kwatera 5) razem z mężem, zmarłym w 1961. Mieli syna Zbigniewa (ur.1930) — doktora medycyny. W Toruniu do 1936 mieszkała przy ul. Słowackiego 70.
- A. Zakrzewska, T. Zakrzewski, Toruński Słownik Biograficzny, t.7. ToMiTo, UMK Toruń 2014