Mamy to! Z ogromną radością informujemy, że Uniwersum Książki, czyli nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej, zostało nagrodzone w konkursie "Obiekt Roku". To najbardziej prestiżowe wyróżnienie architektoniczne przyznawane przez Prezydenta Miasta Torunia.

Konkurs od ponad trzech dekad promuje architekturę wysokiej jakości, dobre praktyki projektowe oraz rozwiązania wpływające na estetykę i funkcjonalność przestrzeni miejskiej. W tegorocznej edycji oceniono 16 realizacji zgłoszonych w trzech kategoriach: "Budynki mieszkalne", "Obiekty użyteczności publicznej" oraz "Istniejące obiekty poddane modernizacji".

Książnica Kopernikańska otrzymała nagrodę w kategorii "Obiekty użyteczności publicznej". To dla nas niezwykle cenne wyróżnienie.

Nowe skrzydło Książnicy Kopernikańskiej powstało dzięki dofinansowaniu w wysokości 21 930 423,75 zł, które otrzymaliśmy w ramach VII Priorytetu Kultura Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FENX.07.01). Projekt dofinansowano również z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego kwotą 17 259 435,05 zł.

Projektant: mgr inż. arch. Agnieszka Bojdecka (Biuro Architektoniczne Kwadratura). Konstruktor: mgr inż. Tomasz Walczak. Inwestor zastępczy: Kujawsko-Pomorskie Inwestycje Regionalne Sp. z o.o. Wykonawca: ARS Sp. z o.o.

Przypomnijmy: w nowoczesnych przestrzeniach Uniwersum Książki znajdują się m.in.:

  • sala konferencyjna z mobilną widownią oraz nowoczesnym sprzętem multimedialnym;
  • magazyn studyjny, w którym będziemy eksponować najcenniejsze zbiory Książnicy;
  • biblioteka multimedialna łącząca tradycyjną formę korzystania z biblioteki z nowoczesną cyfrową i multimedialną formą przekazu;
  • przeszklona, w pełni otwarta i nowoczesna architektonicznie czytelnia z wolnym dostępem do księgozbioru;
  • przestrzeń gier planszowych z możliwością skorzystania na miejscu lub wypożyczenia do domu;
  • strefa coworking: miejsce spotkań dla młodzieży i dorosłych, z możliwością aranżacji przestrzeni w zależności od potrzeb;
  • innowacyjna, unikalna w skali regionalnej, strefa inkluzji społecznej przeznaczona do odpoczynku oraz biblioterapii.

Nowy budynek Książnicy Kopernikańskiej jest w pełni dostosowany do potrzeb odwiedzających, w tym osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami.

Fot. Tomasz Dorawa/Książnica Kopernikańska w Toruniu

Baner  promujący wystawę prac artystycznych. Tło jest jasnoszare, a układ podzielono na trzy pionowe części. Po lewej stronie, dużymi czarnymi literami napisano: „Wystawa prac uczestników Toruńskiego Stowarzyszenia Współpraca z okazji 30-lecia działalności”.  W środkowej części znajdują się informacje organizacyjne. U góry widoczne są dwa logotypy. Jeden należy do Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, drugi do Toruńskiego Stowarzyszenia „Współpraca”. Niżej zamieszczono informacje: Wernisaż – 25 czerwca 2026 roku, godzina 11:00”, Galeria Ośrodka Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, przy ulicy Szczytnej 13, wystawa będzie czynna od 25 czerwca 2026 roku do 14 sierpnia 2026 roku. Na dole środkowej części znajduje się zielony napis „Wstęp wolny!”. Po prawej stronie umieszczono trzy reprodukcje prac - Mikołaj Kopernik z  przyrządem astronomicznym w dłoni, obraz domu o białych ścianach i czerwonym dachu oraz pejzaż miejski odbijający się w tafli rzeki.

Ośrodek Czytelnictwa Chorych i Niepełnosprawnych przy ul. Szczytnej 13 zaprasza w czwartek, 25 czerwca, o godz. 11.00 na otwarcie wystawy prac uczestników Toruńskiego Stowarzyszenia "Współpraca", przygotowanej z okazji 30-lecia działalności stowarzyszenia.

Wystawa ma wyjątkowy, jubileuszowy charakter i stanowi podsumowanie wieloletniej działalności stowarzyszenia oraz jego wkładu w rozwój lokalnej społeczności. To nie tylko prezentacja dorobku artystycznego uczestników, ale również opowieść o integracji, rozwoju osobistym i budowaniu relacji poprzez twórczość.

Toruńskie Stowarzyszenie "Współpraca" powstało w 1996 r. z inicjatywy rodzin zaangażowanych w pomoc osobom doświadczającym kryzysów zdrowia psychicznego. Stowarzyszenie od trzech dekad wspiera osoby z niepełnosprawnościami, a także ich rodziny i opiekunów. Prowadzi m.in. Środowiskowy Dom Samopomocy oraz Świetlicę Socjoterapeutyczną, organizując jednocześnie działania edukacyjne, integracyjne i społeczne.

Wystawa wpisuje się w coraz silniej obecny nurt przedsięwzięć łączących sztukę z integracją społeczną i twórczą ekspresją osób działających poza głównym obiegiem artystycznym. Pokazuje, jak ważną rolę w życiu uczestników odgrywa działalność twórcza, dająca możliwość wyrażania emocji, rozwijania pasji oraz budowania poczucia sprawczości.

Ekspozycja prezentuje różnorodne formy twórczości uczestników: malarstwo, rysunek, grafikę, kolaż, haft diamentowy, pirografię, doodle, ikebanę, string art oraz prace przestrzenne z gipsu i gliny samoutwardzalnej. Różnorodność zastosowanych technik przekłada się na bogactwo tematów – od abstrakcji i inspiracji naturą po osobiste interpretacje codzienności.

Jubileuszowa wystawa Toruńskiego Stowarzyszenia „Współpraca” pokazuje, że sztuka może powstawać wszędzie tam, gdzie istnieje przestrzeń dla kreatywności, otwartości i wzajemnego wsparcia. To zaproszenie do spotkania z twórczością autentyczną, osobistą i bliską człowiekowi. Ekspozycja będzie czynna do 14 sierpnia 2026 r. 

"Pruskomurowa ORBIta" to szósta z serii książ(ecz)ek tematycznych o dziedzictwie kulturowym Torunia  do nieliniowego czytania i/lub w charakterze przewodnika.

Publikacja liczy 220 stron; zawiera 235 pozycji, ponad 220 lokalizacji i ponad 300 zdjęć. Całość wyróżnia atrakcyjna szata graficzna autorstwa Kamila Snochowskiego. Wydawcą "Pruskomurowej ORBIty" jest Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Katarzyna Kluczwajd: Pruski mur ma swoją moc – moc przeszłości, pamięci miejsc i niepowtarzalnego klimatu. Zachwyca charakterystyczną urodą, ale skłania też do refleksji nad losem dziedzictwa przez lata niedocenianego, często niezauważanego w codziennym krajobrazie miasta. "Pruskomurowa ORBIta" otwiera przed czytelnikami przestrzeń Torunia, którego już nie ma – świat dawnej codzienności, zwyczajnych domów przeplatanych drewnem, ich mieszkańców, historii i tradycji.

To książka, którą można czytać w domu, ale też zabrać ze sobą na spacer – prowadzi przez miasto niczym przewodnik.

Każde z toruńskich przedmieść opowiada w niej własną pruskomurową historię. Bydgoskie jawi się jako obszar kontrastów, Chełmińskie – enklawa knajp i przemysłu, Mokre pozostaje dzielnicą wciąż nieodkrytą, Jakubskie to kwartał, którego już nie ma, a lewobrzeże odsłania historie znikania, trwania i przemian. Od której dzielnicy rozpoczniesz swoje pruskomurowe odkrywanie Torunia?

Polecamy rozmowę z Autorką "Pruskomurowej ORBIty" w Radiu PiK

Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska w Toruniu oraz toruński oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego zapraszają do udziału w V Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

  • Do Konkursu można zgłaszać książki wydane w 2025 roku.
  • Na zgłoszenia czekamy od 18 maja do 11 września (do godz. 15.00) 2026 roku. Autor lub Redaktor Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej otrzyma Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego (Grand Prix) w wysokości 10.000 zł.
  • Jury przyzna również nagrody w kategoriach specjalnych: Historia; Kultura; Przyroda, geografia i turystyka; Biografistyka; Literatura piękna; Sztuka i dziedzictwo materialne oraz Odkrycie roku.
  • Tematyka książek zgłoszonych do Konkursu musi dotyczyć zagadnień bezpośrednio związanych z obszarem województwa kujawsko-pomorskiego.
  • Do udziału w konkursie można zgłaszać wyłącznie książki wydane drukiem na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
  • Książki mogą być zgłaszane przez Wydawców, Autorów i Redaktorów.

Konkurs został objęty Honorowym Patronatem Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego.

Partnerem konkursu i fundatorem nagród jest Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Więcej informacji w Regulaminie Konkursu

Gabriela Pawlina została laureatką Nagrody Literackiej Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Piotra Całbeckiego Kryminalny Debiut Roku 2025.

Jury w składzie:

  • dr Ryszard Ćwirlej, przewodniczący jury
  • Agata Koss-Dybała
  • Georgina Gryboś
  • dr hab. Rafał Moczkodan

uhonorowało ją za powieść „Trzy”.

Nagroda, którą  ufundował Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego, została wręczona 25 kwietnia 2026 r. w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu podczas gali wieńczącej Festiwal Premier i Debiutów Gwiazdozbiór Kryminalny Kujawy i Pomorze. Laureatka odebrała czek na 25 tys. złotych oraz pamiątkową statuetkę.

Uzasadniając decyzję jury, dr Ryszard Ćwirlej powiedział:  – Jak napisać dobry kryminał? Wieloletnie doświadczenie lekturowe oraz już piąty rok pracy w jury konkursu Kryminalny Debiut Roku pozwala nam stwierdzić, że Autorzy, podobnie jak Czytelnicy, zmieniają  swoje upodobania i preferencje w zakresie entourage, typu bohatera, skali przemocy, która towarzyszy zbrodni. Przy dominacji kryminału mrocznego, dusznego, pełnego okrucieństwa i sadyzmu, współczesny kryminał na szczęście łapie oddech, kierując wzrok czytelnika w nieco inną stronę. A jest nią – i obserwujemy to od jakiegoś czasu – ważkość społeczna podejmowanego tematu. Opowieść rozpoczynająca się morderstwem nie koncentruje już uwagi tylko na zbrodni. W dialogu Autora z Czytelnikiem rozwikłanie zagadki, podsuwanie poszlak i błędnych tropów, odkrywanie śladów  i rozpoznawanie motywacji bohaterów stanowią nadal bardzo ważny element. Ale jednocześnie do głosu coraz częściej dochodzi też coś innego. Kryminał przyjmuje (a może przejmuje na przykład od reportażu) obowiązek opatrywania gorzkim komentarzem rzeczywistości w jej najbardziej aktualnej formie.

Banalność zła, tak trafnie opisana przez Hannę Arendt, w dobie mediów społecznościowych stała się epidemią szalejącą nie tylko wśród zachodnich społeczeństw. Zderzają się tu okrucieństwo i przemoc pojawiające się bez refleksji, odruchowo, chciałoby się rzec, nieomal naturalnie, spontanicznie i  krańcowy egoizm skupiony jedynie na poprawianiu swojej sytuacji za wszelką cenę, szczególnie taką, którą zapłacić mają inni. Jest sposób na życie coraz większej liczby osób. Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego coraz młodsi ludzie idą do przodu już nie tylko po metaforycznie rozumianych trupach? To pytanie podejmuje w powieści nasza dzisiejsza Laureatka, Gabriela Pawlina. Zapraszając nas do mrocznego świata Beskidu Niskiego, kreuje atmosferę pełną podejrzeń i niedomówień. A jednocześnie niespiesznie snując wątki kryminalne, pozwala, aby gdzieś z tyłu głowy, każdy z nas, zadawał sobie pytanie o to, jak do tego doszło, co takiego się stało, że taka sekwencja zdarzeń jest w ogóle możliwa. Bo choć "Trzy" nie są reportażem, są fikcją literacką, dodajmy – bardzo dobrą, to jednak opowiadają kolejną historię z serii tych, które trafiając na pierwsze strony gazet, nadal nas szokują. Otwartym pozostaje pytanie – czy tak nadal będzie?

Gabriela Pawlina to nie jedyna Laureatka konkursu. Danetta Ryszkowska-Mirowska, Dyrektor Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu uhonorowała również Karolinę Borowiec-Pieniak, redaktorkę Kryminalnego Debiutu Roku. Otrzymała ona nagrodę pieniężna w wysokości 4 tys. złotych oraz pamiątkową statuetkę. Nagroda ta jest wyrazem uznania dla profesjonalizmu, zaangażowania oraz istotnego wkładu w ostateczny kształt i wysoką jakość nagrodzonej powieści.

Przypomnijmy: do konkursu zgłoszono 26 debiutanckich powieści wydanych w 2025 r. Spośród nich jury nominowało do Nagrody Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Kryminalny Debiut Roku, cztery książki:

  1. "Trzy" – Gabrieli Pawliny (Wydawnictwo Filia)
  2. "Matilde" (tom I) – R.A. Olka (Wydawnictwo Książnica)
  3. "Zamglone" – Marcela Frątczaka (Wydawnictwo Niebieskie)
  4. "Woltę" – Dariusza Gizaka (Wydawnictwo Media Rodzina)

Gabriela Pawlina jest piątą Laureatką Nagrody Kryminalny Debiut Roku. W latach ubiegłych laur ten otrzymali:

  • Grzegorz Dziedzic za powieść "Żadnych bogów, żadnych panów" (Kryminalny Debiut Roku 2021)
  • Julia Łapińska za powieść "Czerwone jezioro" (Kryminalny Debiut Roku 2022)
  • Przemysław Kowalewski za powieść "Kozioł" (Kryminalny Debiut Roku 2023)
  • Michał Zgajewski za powieść "Strażnik jeziora" (Kryminalny Debiut Roku 2024)

Z kolei Nagroda Dyrektor Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu za redakcję Kryminalnego Debiutu Roku trafiła do:

  • Jacka Ringa za redakcję powieści "Kozioł"
  • Pawła Sajewicza za redakcję powieści „Strażnik jeziora”

Obu tegorocznym Laureatkom serdecznie gratulujemy!

Organizatorem Festiwalu Premier i Debiutów Gwiazdozbiór Kryminalny i Pomorze jest Książnica Kopernikańska w Toruniu, która realizuje go we współpracy z Fundacją Kult Kultury.

Festiwal odbywa się dzięki dofinansowaniu z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego jest Głównym Mecenasem Gwiazdozbioru Kryminalnego Kujawy i Pomorze.

Patroni honorowi:

  • Piotr Całbecki, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
  • Elżbieta Piniewska, Przewodnicząca Sejmiku Województwa Kujawko-Pomorskiego
  • Paweł Gulewski, Prezydent Miasta Torunia

Patroni medialni

  • TVP3 Bydgoszcz
  • Radio Gra
  • Lubimyczytac.pl
  • Zupełnie Inna Opowieść
  • Kultura Kryminału
  • Zbrodnia w Bibliotece
  • Kultura w zasięgu Kujawy i Pomorze
  • Nowości
  • Nasze Miasto Toruń

Współpraca redakcyjna:

  • RMF Classic
  • TVP Info

Partnerzy:

  • Mercure Hotel Toruń Centrum
  • Bliskie Spotkania
  • Iga Sarzyńska Wzrusza Toruń
  • Księgarnia Hobbit
  • Storytel
  • Wejściówka

Ostatnio siedzieliśmy z nosami w telefonach i monitorach komputerowych. Ale mieliśmy ku temu istotny powód. Były nim szkolenia, które zorganizowaliśmy w ramach projektu "Teatralne życie książek w nowej odsłonie", współfinansowanego ze środków KPO.

Oferta szkoleniowa skierowana była do pracowników instytucji kultury i spotkała się z dużym zainteresowaniem - w zajęciach wzięło udział aż 45 uczestników.

Warsztat ekologiczny – upcykling na potrzeby sceny teatralnej (18 i 19 lutego 2026)
Celem szkolenia było przygotowanie pracowników kultury, w tym bibliotekarzy, do prowadzenia zajęć z zakresu edukacji ekologicznej oraz praktycznych warsztatów wykorzystujących ideę zero waste i zrównoważonego rozwoju.

Prowadząca, dr Anna Iglińska, umiejętnie łączyła wiedzę teoretyczną z działaniem praktycznym. Uczestnicy wykonali szereg eksperymentów, poznali ideę upcyklingu -czyli nadawania nowej wartości niepotrzebnym materiałom, a także stworzyli proste kosmetyki z naturalnych i odpadowych surowców. W trakcie zajęć powstały również karty do teatru kamishibai wykonane z materiałów pochodzących z recyklingu oraz autorskie opowieści, które uczestnicy zaprezentowali podczas warsztatów.

AI w promocji instytucji kultury (23 lutego 2026)
Szkolenie poświęcone było wykorzystaniu sztucznej inteligencji w codziennej pracy promocyjnej instytucji kultury.

Podczas zajęć prowadzonych przez Katarzynę Błaszczyk ("Torba Reportera") uczestnicy poznali narzędzia AI wspierające promocję wydarzeń, organizację pracy oraz angażowanie odbiorców. Zapoznali się z bezpłatnymi aplikacjami do generowania tekstów, obrazów, animacji i muzyki, edycji audio oraz analizy danych. W praktyce dowiedzieli się, jak nowoczesne technologie mogą stać się realnym wsparciem w działaniach kulturalnych i komunikacyjnych.

Wideocasty w promocji instytucji kultury (24 lutego 2026)
Trzecie szkolenie koncentrowało się na tworzeniu wideocastów jako nowoczesnego narzędzia promocji i budowania obecności instytucji kultury w przestrzeni internetowej.

Pod okiem Katarzyny Błaszczyk uczestnicy uczyli się przygotowywać materiały wideo promujące wydarzenia literackie i czytelnictwo - od relacji z wydarzeń, przez prezentacje nowości wydawniczych, po recenzje gier planszowych czy promocję konkursów. Poznali zasady budowy scenariusza, pracowali ze sprzętem nagraniowym oraz smartfonami, a także zdobyli umiejętności montażu i edycji materiałów z wykorzystaniem bezpłatnych aplikacji. Ważnym elementem zajęć była prezentacja własnych pomysłów, sprzyjająca wymianie doświadczeń i inspiracji.

Szkolenia nie tylko wzmocniły kompetencje cyfrowe i ekologiczne uczestników, lecz także stworzyły przestrzeń do współpracy, wymiany wiedzy i budowania relacji między instytucjami kultury.