Bierzcie i czytajcie. Najnowszy numer Kwartalnik Artystyczny. Kujawy i Pomorze już w sprzedaży. Oto, co w nim znajdziecie:

  • Numer 3 (127)/2025 otwiera Hokusai Piotra Matywieckiego, poemat w stylu haiku; poza tym kolejne opowiadania Icchoca Baszewisa Singera przedstawiamy w premierowych przekładach z jidysz Mariusza Lubyka.
  • W sekwencji Piotra Szewca nowe wiersze i integralnie z nimi złączona proza z od lat opisywanego bliskiego mu świata. Nową odsłonę wierszy Bogusława Kierca uzupełnia rozmowa przeprowadzona przez Pawła Tańskiego. Poetycko-prozatorski collage Artura Szlosarka tym razem dopełniają jego czarno-białe fotografie z Berlina.
  • Dwudziestą piątą rocznicę śmierci Jerzego Giedroycia upamiętniamy w hołdzie Redaktorowi esejem Andrzeja Zawady.
  • Sonety Mikołaja Sępa Szarzyńskiego poprzedzają szkic o nim i jego poezji autorstwa Krzysztofa Myszkowskiego. Ponadto wiersze Kazimierza Nowosielskiego, Mirosława Dzienia, o. Bartłomieja Kucharskiego OCD i proza Marty Kułaj.
  • W Variach stali autorzy: Kazimierz Brakoniecki, Stefan Chwin, Marek Kędzierski, Piotr Szewc, Artur Szlosarek i Andrzej Zawada.
  • W dziale recenzji Marta Tomczok pisze o „Siedemdziesiąt siedem” Piotra Sommera, „Było” Piotra Szewca w ujęciu Adriany Szymańskiej, „Autoportret z okruchów” Tomasza Burka recenzuje Kazimierz Brakoniecki, Karol Alichnowicz o „Własnych oczach” Piotra Matywieckiego. „Świat i głosy niedosłyszalne” Aleksandra Fiuta omawia Aleksandra Nosalska, Aleksander Fiut pisze o „Zgiełku serca. Opowieści o Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej”, w cyklu „Gabinet lektury” Krzysztof Myszkowski pochyla się nad autobiograficzną „Nadzieją” papieża Franciszka.
  • W Oku Skorpiona przejrzy się tym razem „Null” Szczepana Twardocha. W numerze również prezentacja Biblioteki Kwartalnika Artystycznego oraz zestawienie najciekawszych nowości wydawniczych z kwartału.

Wydawcą „Kwartalnika Artystycznego. Kujawy i Pomorze” jest Książnica Kopernikańska w Toruniu.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Z dumą informujemy, że ukończyliśmy wielomiesięczny cykl szkoleń w ramach projektu "Projektowanie uniwersalne kultury – dostępność w instytucjach kultury". Zaświadcza o tym oficjalny certyfikat wydany przez Narodowe Centrum Kultury.

Dzięki zdobytej wiedzy wiemy, jak tworzyć przestrzeń otwartą, przyjazną i naprawdę dostępną – dla każdego, niezależnie od wieku czy stopnia sprawności.

Chcemy, by Książnica Kopernikańska w Toruniu była miejscem bez barier – fizycznych, komunikacyjnych i mentalnych. To dla nas nie tylko obowiązek, ale przede wszystkim wartość i misja: kultura powinna być dostępna dla wszystkich.

Poznaj niezwykłą historię Pomorza w czasie II wojny światowej. POBIERZ wystawę "Pomorskie drogi oporu. W obronie polskości 1939–1945" (plik .pdf)

Ekspozycja ukazuje dramatyczne losy Pomorza w czasie II wojny światowej – od heroicznej obrony regionu przez Armię Pomorze, przez brutalne represje i Zbrodnię Pomorską, aż po działalność konspiracyjną Armii Krajowej.

Kolejne plansze przedstawiają:

  • tło historyczne – powrót Pomorza do Polski w 1920 roku oraz jego znaczeniu dla odrodzonego państwa;
  • obronę Pomorza w 1939 roku – działania Armii Pomorze w Borach Tucholskich, tragiczny przebieg walk i klęskę wojsk polskich;
  • Zbrodnię Pomorską – masowe egzekucje w lasach regionu, w których życie straciło około 30 000 osób;
  • działalność Armii Krajowej – historia oddziału "Świerki 101", dowodzonego przez kpt. Alojzego Bruskiego "Graba", jednego z najliczniejszych i najaktywniejszych oddziałów AK na Pomorzu;
  • nowe odkrycia archeologiczne – pozostałości obozowiska oddziału "Świerki 101” odnalezione w Borach Tucholskich w 2024 roku, wraz z unikatowymi przedmiotami: bronią, pamiątkami osobistymi i medalikiem należącym prawdopodobnie do kpt. Bruskiego;
  • portrety bohaterów – sylwetka Alojzego Bruskiego oraz jego brata ks. Józefa Bruskiego, ukazujące siłę rodzinnych i patriotycznych więzi;
  • partyzancki arsenał – niezwykłe egzemplarze broni używanej przez partyzantów, w tym pistolet ČZ wz. 28 i rewolwer Lefaucheux M1858.

Autorem wystawy jest Mateusz Sosnowski – specjalista ds. ochrony krajobrazu, wartości historycznych i kulturowych we Wdeckim Parku Krajobrazowym. Od 2017 roku prowadzi działania na rzecz rozpoznania oraz ochrony przeszłego dziedzictwa kulturowego Borów Tucholskich, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru Wdeckiego Parku Krajobrazowego. W grudniu 2024 roku, wspólnie z Olafem Popkiewiczem (archeologiem, członkiem zespołu badawczego Wdeckiego Parku Krajobrazowego), odkrył ostatnie miejsce stacjonowania oddziału Armii Krajowej "Świerki 101", dowodzonego przez kpt. Alojzego Bruskiego.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Prof. Wilhelmina Iwanowska była nazywana Pierwszą damą polskiej astronomii. 2 września obchodziliśmy 120. rocznicę Jej urodzi. Z tej okazji przygotowaliśmy wystawę, która przedstawia najważniejsze etapy życia i pracy naukowej Uczonej. TUTAJ możecie pobrać elektroniczną wersję tej ekspozycji (plik .pdf).

Wystawa "Gwiazdy mnie były sądzone" składa się z dziesięciu plansz tematycznych. Każdy z prezentowanych wątków (dzieciństwo, studia w Wilnie, początki kariery naukowej, przymusowa ekspatriacja, działalność dydaktyczna i badawcza, rozwój toruńskiego ośrodka astronomicznego, międzynarodowe osiągnięcia) został zilustrowany materiałami z Archiwum Uniwersytetu Mikołaja Kopernika oraz ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej. Eksponowana dokumentacja pozwala nie tylko prześledzić imponujące osiągnięcia naukowe prof. Iwanowskiej, lecz także bardziej osobisty, intymny obraz biografii Uczonej – zapisany w notatkach, fotografiach i bogatej korespondencji.

Kuratorzy wystawy: Bożena Kierzkowska, Weronika Krajniak, Anna Supruniuk.
Projekt graficzny: Kamil Snochowski.

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskie. Wystawa została przygotowana w ramach Roku Ludzi Nauki z Kujaw i Pomorza.

Dzisiaj polecamy 19. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza". A w nim omówienie książki "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna. Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie" Anny Soborskiej-Zielińskiej. Publikację przedstawia Grzegorz Barecki z Działu Informacyjno-Bibliograficznego Książnicy Kopernikańskiej.

Grzegorz Barecki: Książka "Trzy pokolenia artystów malarzy z Chełmna” zdobyła nagrodę specjalną w kategorii Kultura w III Konkursie o Nagrodę Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego dla Najlepszej Książki o Tematyce Regionalnej.

Anna Soborska-Zielińska jest autorką i współautorką wielu innych cenionych publikacji, poświęconych Chełmnu. W 2019 r. otrzymała od Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego medal Hereditas Saeculorum w uznaniu szczególnych osiągnięć związanych z opieką nad zabytkami i ochroną zabytków.

Bohaterami książki są Jan, Antoni i Irena Piotrowiczowie. Rodzina Piotrowiczów odegrała duża rolę w kształtowaniu kultury artystycznej Chełmna, Ziemi Chełmińskiej, Pomorza i Kujaw. Ich twórczość wpisywała się w nurt XIX–wiecznego malarstwa religijnego, nawiązując do popularnego wówczas nazarenizmu.

Jan Piotrowicz malował wyłącznie obrazy o tematyce religijnej, Antoni twarzył także portrety, pejzaże, martwą naturę i sceny rodzajowe. Jan specjalizował się w pracach stolarskich, snycerskich i pozłotniczych, Antoni w malarstwie artystycznym. Antoni mimo dobrej edukacji artystycznej nie podejmował, poza portretami, samodzielnych tematów malarskich. Większość jego prac to kopie wzorowane na znanych i cenionych malarzach włoskich, niemieckich i polskich.

Jan i Antoni Piotrowiczowie zajmowali się również konserwacją starych, zniszczonych obrazów i ołtarzy. Jan Piotrowicz przeprowadził prace malarsko-pozłotniczo-restauratorskie w 15 kościołach, Antoni - w 22 świątyniach.

Niewielki dorobek artystyczny pozostawiła Irena Piotrowicz, ze względu na swoją przedwczesną śmierć.

19. odcinek podcastu "Biblioteka Kujaw i Pomorza" jest dostępny na Spotify

Transkrypcję odcinka znajdziecie na blogu Informatorium

Podcast "Biblioteka Kujaw i Pomorza" poświęcony jest najciekawszym książkom dotyczącym regionu kujawsko-pomorskiego.

W dniach 4-5 grudnia 2025 r., w 102. rocznicę powstania Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu, organizujemy pierwszą interdyscyplinarną konferencję naukową pt. „Świat na papierze. Rzecz o kartografii w ujęciu konserwatorskim oraz historycznym”. Założeniem organizatorów jest przedstawienie wybranych zagadnień związanych z zabytkami kartografii z różnych perspektyw badawczych, zarówno historycznej, historii sztuki, kartograficznej, archiwalnej, jak i konserwatorskiej.

Konferencja organizowana jest w ramach europejskiego projektu FEnIKS, z którego finansowana jest również kompleksowa konserwacja trzech niezwykle cennych zabytków ze zbiorów Książnicy: atlasu Orteliusa z XVI w. oraz globusów nieba i ziemi autorstwa Willema Janszoona de Blaeu z XVII w.

Podczas naszej konferencji zostanie zaprezentowana również publikacja pt. „Toruń na dawnych planach, mapach i widokach ze zbiorów specjalnych Książnicy Kopernikańskiej” autorstwa Aleksandry Męczekalskiej, geografki zajmującej się opieką nad zbiorami kartograficznymi WBP-KK. Wydarzeniu towarzyszyć będzie wystawa wybranych, najciekawszych map i planów Torunia, których konserwację wykonano w Pracowni Ochrony Zbiorów Książnicy. Kuratorskie oprowadzenie po wystawie zrealizuje sama autorka katalogu. Będzie to równocześnie okazja do obejrzenia nowoczesnej sali konferencyjnej oraz magazynu studyjnego, mieszczących się w nowym budynku Książnicy, powstałym z projektu Fundusze Europejskim na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS).

Misją Książnicy jest m.in. propagowanie wiedzy o zabytkach na podłożu papierowym, zarówno na poziomie regionalnym, jak i ogólnopolskim, dlatego niniejsza konferencja jest kierowana do środowiska naukowego, zajmującego się kartografią dawną oraz do wszystkich zainteresowanych tematem dawnych map, atlasów i globusów.
Serdecznie zapraszamy!

Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: Marszałek Województwa Kujawko-Pomorskiego pan Piotr Całbecki i Prezydent Miasta Torunia pan Paweł Gulewski.

- - - - -
ℹ️ Ważne Informacje dla uczestników

Zgłoszenia: Liczba uczestników jest ograniczona ilością miejsc w sali konferencyjnej, dlatego obowiązują zapisy drogą elektroniczną. Zgłoszenia przyjmujemy za pośrednictwem formularza na stronie fb wydarzenia (link). Wszelkie pytania można kierować na adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. Uczestnictwo w konferencji jest bezpłatne. Możliwy jest udział jako wolny słuchacz – bez zapisów, w przypadku, gdy pozostaną wolne miejsca, o czym będziemy informować dzień przed oraz w dniu wydarzenia.

? Zarejestruj się jako Uczestnik: https://bit.ly/45Hf3p9 

- - - - -
ℹ️ Ważne Informacje dla prelegentów

Proponowane obszary tematyczne:

  • problematyka konserwatorska zabytków kartograficznych;
  • zabytki kartograficzne w historii i sztuce;
  • proces tworzenia dawnych obiektów kartograficznych;
  • kartografia dawna i jej wpływ na kształtowanie tożsamości regionalnej współczesnego odbiorcy;
  • możliwe są również propozycje tematów nie ujętych w obszarach tematycznych wymienionych powyżej, jednak organizatorzy zastrzegają sobie prawo wyboru zgłoszonych propozycji.

Terminy:

  • do 30 września 2025 r. – przesyłanie zgłoszeń;
  • do 15 października 2025 r. – przesyłanie abstraktów;
  • do 30 października 2025 – ogłoszenie programu konferencji.

Noclegi i wyżywienie: Organizatorzy zapewniają bezpłatne noclegi dla prelegentów spoza Torunia oraz bezpłatny obiad dla wszystkich zapisanych uczestników.

Zgłoszenia: Zgłoszenia przyjmujemy za pośrednictwem formularza zamieszczonego na stronie FB wydarzenia (link?). Prosimy o przesłanie abstraktu na ok. 1500 znaków w terminie do 15 października na adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. (abstrakty zostaną opublikowane na dzień konferencji).

? Zarejestruj się jako Prelegent_ka: https://bit.ly/3UHjong 

Komitet organizacyjny:

  • Przewodniczący: Dr Dorota Jutrzenka-Supryn
  • Członkowie: Rafał Białkowski, Izabela Klawińska, Patrycja Klimczak, Andrzej Mazur, Ewa Matuszewska, Aleksandra Męczekalska
  • Rada naukowa: Dr Dorota Jutrzenka-Supryn, Dr Jolanta Czuczko, Prof. Radosław Skrycki, Prof. Bartosz Awianowicz, Dyr. Danetta Ryszkowska-Mirowska, Aleksandra Męczekalska